АКШ Өкүлдөр палатасынын Тышкы иштер боюнча комитетинин мүчөсү, демократ Грегори Микс президент Дональд Трампты Израилдин оккупацияланган Батыш жээкте мыйзамсыз конуштарды куруу долбоорун алдыга жылдыруу пландарын токтотууга чакырды.
Жазуу түрүндөгү билдирүүсүндө Микс Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху башында турган өкмөттүн E1 долбоорунун алкагында Батыш жээкте 1200дөн ашык жаңы мыйзамсыз турак жай куруу боюнча тендер жарыялоо чечимине «өтө тынчсызданып» жатканын билдирди.
«Ондогон жылдар бою АКШнын демократтар да, республикачылар да башкарган администрациялары бул аймактагы курулуштун кесепеттери канчалык кооптуу болушу мүмкүн экенин түшүнүп келишкен. Ал Батыш жээкти дагы да майдалап бөлүп-жарып, Чыгыш Иерусалимди палестиналыктар жашаган негизги аймактардан бөлүп, келечектеги Палестина мамлекетинин жашоого жөндөмдүүлүгүн олуттуу түрдө начарлатат», — деди Микс.
Ал ошондой эле Батыш жээктеги Израилдин конуштарынын мыйзамсыздыгы эл аралык укукта так белгиленгенин баса белгиледи.
Микстин айтымында, палестиналыктар жашоого жөндөмдүү мамлекетке ээ болууга укуктуу. Ошол эле учурда израилдиктер да узак мөөнөттүү коопсуздукка жана бүтпөгөн жаңжалдарсыз келечекке татыктуу.
Ал мыйзамсыз конуштарды кеңейтүү эки мамлекет түзүү жөнүндөгү чечимди барган сайын ишке ашырууга мүмкүн эмес абалга алып келиши мүмкүн экенин, ошондой эле Израилдин эл аралык обочолонуусун күчөтүп, АКШдагы өлкөнү колдоону азайтарын эскертти.
Микс Вашингтонду Нетаньяхуга E1 долбоорун алдыга жылдыруу кабыл алынгыс экенин ачык жана так билдирүүгө чакырды.
«Президент Трамп Нетаньяхуга E1 долбоору алдыга жылдырылып жатканда АКШ жөн гана сырттан карап турбай турганын так айтышы жана бул пландарды дароо токтотууну, курулуш багытында мындан ары эч кандай кадам жасабоону талап кылышы керек», — деди ал.
Палестина аймактарынын оккупациясын кеңейтүүчү E1 долбоору
E1 долбоору палестиналык Аль-Эйзария аймагынын жанында курулган Маале-Адумим жөөт конушун Батыш Иерусалимге алып баруучу жол менен бириктирүү максатында башталган.
Аль-Эйзария тарыхый жактан Чыгыш Иерусалимдин бир бөлүгү болгон. Бирок бөлүүчү дубал курулгандан кийин ал Батыш жээк тарабында калып калган.
Долбоордун алкагында 1999-жылы 12 миңге жакын дунам палестиналык жер 4 миңден ашык мыйзамсыз турак жай жана мейманканаларды куруу үчүн алынган.
Израил бийлиги E1 долбоорун мурда АКШнын мурунку администрацияларынын кысымы астында токтоткон. Долбоор ишке ашса, толук кандуу Палестина мамлекетин түзүү мүмкүнчүлүгүн иш жүзүндө жокко чыгарышы мүмкүн деп эсептелет.
2025-жылдын сентябрында премьер-министр Биньямин Нетаньяху оккупацияланган Батыш жээкти иш жүзүндө экиге бөлө турган E1 долбоорун жактырган.
E1 долбоору аркылуу Израил оккупацияланган Чыгыш Иерусалим менен Батыш жээктеги палестиналык аймактардын ортосундагы аймактык байланышты үзүүгө умтулууда.
Буга чейин Израил өкмөтү E1 жөөт конуштары боюнча өз милдеттенмелерин бузуп, каршы пикир билдирген тараптарга алдын ала кабар бербестен, 1234 турак жай куруу боюнча биринчи тендерди жарыялаган.