АКШ менен Израилдин Иранга каршы согушу көп учурда бирдиктүү жана координацияланган өнөктүк катары көрсөтүлөт. Бирок чындыгында бул альянстын ичинде олуттуу карама-каршылыктар бар.
Бул жерде башкы суроо жоопсуз калууда: согуштун акыркы максаты эмне болушу керек?
Вашингтондогу айрым башчылар Ирандын ядролук жана ракеталык инфраструктурасын жок кылгысы келишет. Башкалары аскердик кысым Тегеранды сүйлөшүүлөргө кайтууга мажбурлашы керек деп эсептешет. Дагы бирөөлөрү Ирандагы режимди алмаштыруу жөнүндө айтып жатышат.
Израилдин кеңири максаттары бар. Ал жөн гана ядролук программаны алсыратууну эмес, Ирандын аскердик жана аймактык мүмкүнчүлүктөрүн биротоло жок кылууну көздөйт.
Дал ушул жерден АКШ менен Израилдин кызыкчылыктары айырмалана баштайт. Америкалык коомчулуктун согушка болгон колдоосу барган сайын азайып баратат. Адамдар анын канчага созулаарын, канчага тураарын жана эмне үчүн америкалык аскерлер көпчүлүк негизинен Израилдин коопсуздугу үчүн согуш деп эсептеген чыр-чатакка катышуусу керектигин түшүнүшпөйт.
Америка өкмөтүнүн ичинде да биримдиктин жоктугу байкалууда. Конгресс президент менен өзүнчө уруксатсыз согушту улантуу укугу жөнүндө талкуулап жатат. Чалгындоо, саясатчылар жана аскерлер чыр-чатактын себептери жана максаттары боюнча ар кандай түшүндүрмөлөрдү беришет.
Пентагон ошондой эле “Иранды талкалоо” урааны стратегия эмес экенин түшүнөт. Жеке активдерди жок кылууга болот, бирок билимди, технологияны, мамлекеттик системаны жана элдин каршылык көрсөтүү эркин толугу менен жок кылуу мүмкүн эмес.
Андан тышкары, АКШ бир эле учурда Израилди жана Украинаны колдойт, Кытайды токтотот, Жакынкы Чыгыштагы базаларды коргойт жана ракеталардын жана абадан коргонуу системаларынын чоң запастарын сарптайт.
Ошондуктан, жөнөкөй карама-каршылык пайда болот:
Израиль АКШ өтө эрте токтоп калат деп коркот.
АКШ Израил аларды өтө терең сүйрөп кетет деп коркот.
Израиль үчүн Иран негизги аймактык душман. АКШ үчүн Иран бир нече глобалдык кыйынчылыктардын бири гана.
Вашингтон Тегеран менен чектелген келишимге макул болушу мүмкүн. Бирок, Израил ар кандай келишим Иранга калыбына келүүгө убакыт берет деп коркот.
Америка саясатындагы негизги көйгөй – жеңиштин так формуласынын жоктугу. АКШ согушту уланта алат, бирок аны кантип токтотууну билбейт. Иран үчүн жеңиш сөзсүз түрдө АКШнын же Израилдин аскердик жеңилүүсүн билдирбейт. Тегеран өз мамлекетин, аскердик потенциалынын бир бөлүгүн сактап калышы жана Вашингтон үчүн согуштун саясий жана экономикалык чыгымдары өтө жогору болгонго чейин кысымга туруштук бериши керек.
Алла Таала мындай дейт:
“Алар кутум уюштурушат, бирок Аллах кутум уюштурат. Аллах кутум уюштургандардын эң жакшысы” (Куран, 8:30)
Бүгүнкү күндө күрөш Иран жана Перс булуңу менен гана чектелбейт. Ал ошондой эле АКШнын өзүндө да жүрүп жатат — коомдук колдоо, президенттин акылы, ресурстары, ыйгарым укуктары жана бул согуш эмне үчүн жүрүп жатканын түшүнүү үчүн.
Кадыр Маликов,
дин аалымы.
(Макала автордун ФБдагы барагынан алынды)