Оглавление
Трамп Зеленскийдин ордуна Украинага жаңы президент табууну сунуштады.
АКШнын президенти Дональд Трамп Украинанын тургундарына Владимир Зеленскийдин ордуна жаңы лидер тандоону сунуштады. Анын айтымында, Зеленский «макулдашууга жетише албайт» жана Россия менен келишим түзө албай жатат. Мындан тышкары, Ак үйдүн башчысы Украинанын президенти Вашингтондун Россиянын мунай иштетүүчү заводдоруна сокку урууну токтотуу жөнүндөгү талаптарын тоготпой жатканын айтып, бул бүткүл дүйнө жана америкалык фермерлер үчүн «чоң көйгөй» жаратып жатканын белгиледи.
Трамптын билдирүүсүнөн кийин Зеленский Европанын бир нече лидерлери менен сүйлөштү. Улуу Британиянын премьер-министри «акыркы 24 саат Украина үчүн оор болгонун» мойнуна алды. Бул тууралуу «Газета.Ru» басылмасы жазды.
Трамп Зеленскийге жаңы президент табууну сунуштады
АКШнын президенти Дональд Трамп журналисттер менен маектешүү учурунда Украинанын президенти Владимир Зеленский келишим түзүүгө жөндөмсүз экенин, ошондуктан өлкөнүн элине жаңы лидер керектигин билдирди.
«Мен аларга (украиналыктарга) келишим түзө алган жаңы лидер табууну сунуштайм. Анткени ал (Зеленский) көптөгөн келишимдерге жетише алмак, бирок эмнегедир эч качан андай кылбайт.
Менимче, Украинага жаңы президент керек болгон учур келди», — деди Трамп.
Ал Зеленский Россия менен жаңжалды көп жолу жөнгө сала алмак экенин, бирок «ал муну жасабоону артык көрөрүн» белгиледи.
Мындан тышкары, Трамптын айтымында, АКШ Зеленскийден Россиянын мунай иштетүүчү заводдоруна (МИЗ) сокку урууну токтотууну бир нече жолу талап кылган. Болбосо, бул дүйнөлүк рынокто дизель майынын «олуттуу көйгөйүнө» жана «курч тартыштыгына» алып келиши мүмкүн.
«Ал (Зеленский) эмне кылып жатат? Ал барып, дизель майын өндүрүүгө байланышкан объектилерге сокку уруп жатат.
Ал мындай кылбашы керек, анткени бизде дүйнөлүк көйгөй бар. Бул көйгөй дизель майын өндүрүүчү мунай иштетүүчү заводдордун жетишсиздигинен улам жаралууда», — деди Ак үйдүн башчысы.
Трамп Зеленскийдин мындай аракеттери менен «дүйнөгө, анын ичинде америкалык фермерлерге көйгөй жараткысы келип жатат» деген тыянакка келди.
«Ал, каргыш тийгир, муну токтотсо жакшы болмок», — деп сөзүн жыйынтыктады АКШ президенти.
Axios басылмасы украиналык аткаминерге шилтеме берүү менен билдиргендей, Киев Трамптын Россиянын мунай иштетүүчү заводдоруна сокку урууну токтотуу жөнүндөгү өтүнүчтөрүн этибарга албаса, АКШ Украинага чалгын маалыматтарын берүүнү токтотуу менен коркуткан.
10-октябрга караган түнү Зеленский өзүнүн Telegram-каналында Россиянын дизель майына карата америкалык санкциялардын алынып салынышын сынга алган. Бул чечим Россиянын президенти Владимир Путиндин Трамп менен телефон аркылуу сүйлөшүүсүнөн кийин кабыл алынган.
Украинанын лидери мындай деген:
«Россия менен чыңалууну узак мөөнөткө басаңдатуу боюнча так келишим болбостон, ага карата санкцияларды жеңилдетүү — бул ачык алсыздык».
Андан кийин америкалык журналист түз эфирде Трампка Украинанын президенти Москва менен түзүлгөн келишимден улам аны «алсыз» деп атаганын билдирди.
Трамп бул сөздү ким айтканын тактады. Ага Зеленский экени айтылганда, Ак үйдүн башчысы кыска гана: «Макул», — деп жооп берди. Бир нече сааттан кийин ал украиналыктарды жаңы президент табууга чакырды.
«Дароо кызматтан кетиши керек»: Украинадагы реакция
Зеленский азырынча Трамптын өзүнө карата айткан сын-пикирлерине ачык жооп бере элек. Бирок ал Европанын лидерлери менен активдүү телефон аркылуу сүйлөшүүлөрдү жүргүздү.
10-октябрда Зеленский Франциянын президенти Эммануэль Макрон, Финляндиянын президенти Александр Стубб, Норвегиянын премьер-министри Йонас Гар Стере менен сүйлөштү. Ошондой эле Улуу Британиянын премьер-министри Энди Бернхэм менен байланыш түздү.
Акыркысы «акыркы 24 саат Украина үчүн оор болгонун» мойнуна алды.
«Зеленский Трамп менен мамилеси кескин курчуп кеткен шартта европалыктардын колдоосуна ээ болууга аракет кылып жаткандай», — деп жазды Украинанын «Страна.ua» басылмасы.
Ал эми Украинанын тышкы иштер министри Андрей Сибига Зеленскийди колдоп чыкты. Дипломат Трампты ачык сынга алган жок, болгону Зеленский украин элинин колдоосуна ээ экенин билдирди.
«Чечим кабыл алуу укугу дал ушул элге таандык. Чет өлкөлөрдөн айтылган билдирүүлөр анын өз ишин жакшы аткарып жатканын гана тастыктайт. Ал колдоого татыктуу», — деп айтылат Сибига Украинанын Тышкы иштер министрлигинин Telegram-каналына жарыялаган билдирүүдө.
Украинанын президенти Зеленскийдин ыйгарым укуктарынын мөөнөтү 2024-жылдын 20-майында аяктаган. Бирок өлкөдө согуштук абал киргизилгендиктен, шайлоо өткөрүү токтотулган.
Киев эл аралык социология институтунун изилдөөсүнө ылайык, 2026-жылдын август айында Зеленский украиналыктардын ишеним рейтингиндеги алдыңкы үч лидердин катарына кирген эмес.
Украинанын мурдагы депутаты Зеленскийди кызматтан кетүүгө чакырды
Украинанын Жогорку Радасынын мурдагы депутаты, «Метинвест» компаниясынын тең ээси Вадим Новинский башка пикирде. Ал Украинадан тышкары жашайт.
Трамп менен Путиндин ортосундагы макулдашуулар жарыялангандан кийин Новинский Зеленскийди кызматтан кетүүгө жана өлкөдөгү бардык бийликти парламентке өткөрүп берүүгө чакырды.
«Акыркы окуялар — Дональд Трамп менен Владимир Путиндин макулдашуулары, украин делегациясынын Майамидеги сүйлөшүүлөрүнүн ийгиликсиз аякташы, Украинанын жетекчилигинин АКШга карата кескин билдирүүлөрү жана башка жагдайлар — Владимир Зеленскийдин дароо кызматтан кетиши жана бийлик ыйгарым укуктарынын Жогорку Радага өткөрүлүп берилиши зарыл экенин көрсөтүп турат», — деп жазды ал Facebook социалдык тармагында.
Новинскийдин пикиринде, Украинанын парламенти эл алдындагы жоопкерчилигин түшүнүп, бийликти өз колуна алышы жана Россия менен согушту аяктоо, ошондой эле тынчтык келишиминин шарттарын талкуулоо үчүн жумушчу топ түзүшү керек.
«Ортомчуларсыз, алдын ала коюлган шарттарсыз жана “өнөктөштөр” деп аталгандардын дипломатиялык диктатысыз», — деп кошумчалаган мурдагы депутат.
Жогорку Раданын депутаты Марьяна Безуглая өзүнүн Telegram-каналында кыскача мындай деп жазды:
«Трамп башынан эле Путиндин союздашы».
«Оюндун аягы»: Россиядагы реакция
Россия президентинин чет өлкөлөр менен инвестициялык-экономикалык кызматташтык боюнча атайын өкүлү, Россиянын Түз инвестициялар фондунун (РТИФ) башчысы Кирилл Дмитриев Трамптын Зеленскийди Украинанын президенти кызматынан алмаштыруу зарылдыгы тууралуу билдирүүсүн «маанилүү жана тарыхый окуя» деп атады.
«Трамп Украинанын согушту тутандырууга эмес, чындап тынчтыкка умтулган жетекчиликке муктаж экенин эсептеген көптөгөн адамдардын пикирине кошулуп жатат. Зеленский болсо тескерисинче аракет кылууда. Бул маанилүү жана тарыхый окуя», — деп белгиледи ал X социалдык тармагында.
Дмитриевдин пикиринде, «дизелдик дипломатия» Зеленскийдин чыныгы жүзүн ачып берди.
Ошондой эле Россия лидери президенттин атайын өкүлү 2025-жылдын 14-апрелиндеги Time журналынын мукабасын жарыялаган. Анда Зеленскийдин сүрөтү жана англис тилиндеги «The Endgame» («Оюндун аягы») деген жазуу бар.
Россиянын Тышкы иштер министрлигинин өзгөчө тапшырмалар боюнча элчиси Родион Мирошниктин пикиринде, Трамптын Зеленскийди алмаштыруу зарылдыгы тууралуу сөздөрү украиналык саясий элитаны таң калтырды.
«Вашингтондун жетекчилерине салттуу түрдө чоң урмат көрсөткөн Киевдин саясий чөйрөсү бул сөздөрдөн шок болду десек, аздык кылат! Айрымдары токтобой кыйкырып жатса, башкалары унчукпай катып калышты», — деп жазды ал өзүнүн Telegram-каналында.