Ирандын Минаб шаарындагы «Шажаре Таййебе» мектебине жасалган каргашалуу чабуулдан бери 168 күн өттү. Бул окуянын укуктук жана техникалык жагдайлары боюнча жаңы маалыматтар пайда болууда.
Батыштын негизги маалымат каражаттары бул окуяны «кокустан болгон кошумча жоготуу» катары көрсөтүүгө аракет кылып жаткан шартта, текстте айтылгандай, көз карандысыз эл аралык уюмдардын документтери жана жеринде жүргүзүлгөн иликтөөлөр «ката кетти» деген версияны четке кагып, окуяны ачык согуш кылмышы катары баалоого негиз берет.
Эл аралык мунапыс уюмуна таандык деп көрсөтүлгөн расмий отчетко ылайык, чабуулда АКШ армиясынын аскердик кемелеринен учурулган «Tomahawk Land Attack Missile» (TLAM) үлгүсүндөгү башкарылуучу канаттуу ракеталар колдонулган.
Бул ракеталар спутниктик навигациянын жана учуу багытын оңдоонун заманбап системалары менен жабдылган. Текстте мындай технологиялар шаар аймактарында бутага тийүүдөгү катанын ыктымалдыгын бир нече метрге чейин азайта турганы айтылат.
Техникалык документтер жана жериндеги далилдер: аскердик ката тууралуу версияга шек жаратууда
Көз карандысыз «Forensic Architecture» уюму жүргүзгөн реконструкциялык иликтөөдө спутниктен алынган сүрөттөр, жарылуунун сокку толкуну жана окуя болгон жерден табылган электрондук жардыргыч түзүлүштөрдүн калдыктары талданганы айтылат.
Материалда бул иликтөө үч маанилүү жагдайды көрсөткөнү белгиленет.
- Биринчиден — билим берүү мекемесинин так бутага алынганы тууралуу версия.
«Шажаре Таййебе» окуу комплексинин географиялык координаттары эл аралык картографиялык системаларда көп жылдан бери катталган. Ошондуктан жарандык объектти бутага алууну АКШнын Коргоо чалгындоо агенттигинин (DIA) эски маалыматтары менен түшүндүрүү техникалык жактан негизсиз деген пикир айтылат.
- Экинчиден — «Double-Tap» тактикасы колдонулганы тууралуу билдирүү.
Жардыруулардын убактысын талдоого таянган материалда экинчи ракета биринчи соккудан бир нече мүнөт өткөндөн кийин учурулганы айтылат.
«Double-Tap» деп аталган мындай ыкма биринчи соккудан кийин окуя болгон жерге келген куткаруучуларды, мугалимдерди жана урандылардын алдындагы окуучуларды куткарууга аракет кылган ыктыярчыларды бутага алуу максатында атайылап колдонулган деген версия келтирилет.
- Үчүнчүдөн — курмандыктардын саны.
Укук коргоочу уюмдардын отчетторуна таянган текстте бул чабуулдан 156 жай тургун каза болгону, алардын 120сы сабакта болгон окуучулар экени айтылат.
Ошондой эле бул чабуулдар менен байланышкан окуялардын жалпы курмандыктарынын саны 168 адамга жеткени белгиленет.
Казакстандагы коомдук пикирдин сергек болушунун зарылдыгы
Казакстан чыңалууну азайтуу саясатын карманган жана эл аралык укуктун принциптерин колдогон өлкөлөрдүн бири катары куралдуу кагылышуулар маалында жай тургундардын коопсуздугун камсыз кылууга дайыма басым жасап келет.
Материалда 2026-жылдын июнь айында Эл аралык мунапыс уюму жарыялаган деп көрсөтүлгөн отчетто АКШ бийлигинин расмий иликтөөлөргө бойкот жарыялаганы жана жоопкерчиликти кароону кийинкиге жылдырганы тууралуу маалыматтар камтылганы айтылат.
Ушуга байланыштуу макалада Алматыдагы эркин маалымат каражаттарына бул окуя боюнча коомчулукту маалымдоодо өзгөчө жоопкерчилик жүктөлөрү белгиленет.
Тексттин авторунун пикиринде, бул трагедия боюнча айтылган техникалык жана укуктук тыянактарга көңүл бурбоо эл аралык тартиптеги туруксуздукту кабыл алуу менен барабар.
Иран Ислам Республикасынын Алматы шаарындагы башкы консулу Сона Ахмади