Казакстанда 16 жашка чейинки балдардын социалдык тармактарда каттоосун чектөө үчүн жүздү таануу технологиялары, контентти, жазылууларды жана аккаунттагы активдүүлүктү талдоо колдонулушу мүмкүн. Ошондой эле буга чейин ачылган балдардын аккаунттарын убактылуу токтотуу мүмкүнчүлүгү каралууда. Бул тууралуу премьер-министр Олжас Бектенов Курултайдын депутаты Жанарбек Ашимжановдун депутаттык суроосуна берген жообунда билдирди.
Жаш куракты кантип аныкташат?
Премьер-министрдин маалыматына караганда, өкмөт онлайн-платформаларда 16 жашка чыга элек колдонуучуларды каттоону жөнгө салган мыйзамдык өзгөртүүлөрдү иштеп чыккан. Учурда алар Курултайдын кароосунда.
Өзгөртүүлөр кабыл алынгандан кийин колдонуучулардын жаш курагын тастыктоонун өзүнчө эрежелери иштелип чыгат. Бул иш менен Маданият жана маалымат министрлиги жана Жасалма интеллект жана санариптик өнүктүрүү министрлиги алектенет.
Механизмди иштеп чыгууда онлайн-платформаларда буга чейин колдонулуп жаткан технологиялар эске алынат.
Тактап айтканда, колдонуучунун жашын жасалма интеллект аркылуу — беттин сүрөтү боюнча аныктоо мүмкүн. Бул жерде Face ID сыяктуу жүздү таануу технологиялары жөнүндө сөз болуп жатат.
Мындан тышкары, жаш куракты аныктоо үчүн төмөнкү маалыматтар талданышы мүмкүн:
- колдонуучу көргөн контент;
- жазылуулар;
- коомчулуктар;
- аккаунттагы активдүүлүк;
- башка жүрүм-турум белгилери.
Өкмөттүн жообунда онлайн-платформаларда мындай технологиялык мүмкүнчүлүктөр буга чейин эле бар экени белгиленет.
Мисал катары Бектенов Meta компаниясын келтирди. Компания колдонуучунун жашын текшерүү үчүн AgeKey системасын киргизүүнү пландап жатат. Өкмөттүн маалыматына ылайык, бул технология манжа изи же жүздү таануу сыяктуу биометрикалык аутентификацияда колдонулган passkey принциби боюнча иштейт.
Буга чейин түзүлгөн аккаунттар эмне болот?
Жаңы талаптарды киргизүү үчүн өтмө мезгил каралат.
Ошол эле учурда 16 жашка чыга элек колдонуучуларга таандык буга чейин түзүлгөн аккаунттарды убактылуу токтотуу мүмкүнчүлүгү каралууда.
Анын конкреттүү механизми азырынча аныктала элек. Эрежелерди Казакстанда иштеген онлайн-платформалардын өкүлчүлүктөрү менен биргеликте талкуулоо пландалууда.
Өкмөт жаш куракты тастыктоо үчүн сунушталып жаткан ыкмалар колдонуучулардын жеке маалыматтарынын тарашына жол бербеши керектигин белгиледи.
Чектөөлөрдү ишке ашыруунун деталдуу механизмдери Курултайдын депутаттары менен биргеликте дагы иштелип чыгат.
Эмне үчүн балдарга социалдык тармактарды колдонууга чектөө киргизүү сунушталууда?
Сентябрь айында Курултайдын депутаты Жанарбек Ашимжанов премьер-министр Олжас Бектеновго депутаттык суроо жолдоп, 16 жашка чейинки балдардын социалдык тармактарга катталуусун чектөөнүн механизмин тактап берүүнү сунуштаган.
Депутаттын айтымында, бир гана тыюу салуу жетишсиз. Колдонуучунун жаш курагы кандай аныкталары, балдардын жеке маалыматтарынын коопсуздугу үчүн ким жооп берери жана чектөөнү айланып өтүү үчүн түзүлгөн аккаунттар кандай аныкталары алдын ала белгилениши керек.
Ашимжанов ошондой эле изилдөөлөрдүн маалыматтарын келтирген. Аларга ылайык, 9–10 жаштагы казакстандык балдардын 60 пайызынын, ал эми 11–12 жаштагы балдардын 66 пайызынын социалдык тармактарда аккаунту бар. Депутат келтирген маалымат боюнча, балдардын 88 пайызында жеке смартфон бар.
Буга чейин өкмөт сунуштап жаткан тыюу балдардын социалдык тармактарда каттоосуна гана тиешелүү болору айтылган. Бул чектөө мессенжерлерге жайылтылбайт.
Мыйзамдык өзгөртүүлөр буга чейин Курултайга жөнөтүлгөн, бирок аларды кабыл алуунун так мөөнөтү азырынча айтылган жок.