Климаттык Эль-Ниньо кубулушу күчүн жогорулатууну улантып жатат жана жакынкы айларда дүйнөнүн ар кайсы аймактарында экстремалдык аба ырайынын көрүнүштөрүнүн санынын көбөйүшүнө алып келиши мүмкүн. Бул тууралуу Kazinform БУУнун жаңылыктар кызматына шилтеме берүү менен билдирди.
Дүйнөлүк метеорологиялык уюмдун (ДМУ) божомолуна ылайык, Эль-Ниньо буга чейин толук калыптанды жана жыл аягына чейин күчөп, «өтө күчтүү» деңгээлге жетиши мүмкүн. Бул кубулуштун 2027-жылдын февраль айынын аягына чейин сакталып калуу ыктымалдыгы дээрлик 100% деп бааланууда.
Жакынкы айларда дээрлик бардык кургактык аймактарында абанын температурасы климаттык нормадан жогору болот деп күтүлүүдө. Ошол эле учурда катуу кургакчылык, экстремалдык ысык, нөшөрлөгөн жаан-чачын жана суу ташкыны коркунучу жогорулайт.
Окумуштуулардын өзгөчө көңүлүн Тынч океандын жер астындагы катмарларындагы аномалдуу жылуу суунун олуттуу көлөмү бурууда. Анын айрым аймактарында июль жана август айларынын башында суунун тереңдиктеги температурасы нормадан 8 градус Цельсийден ашык жогору болгон. Бул жылуулук запасы Эль-Ниньону кыш мезгилинде кармап турууга жардам бериши мүмкүн.
Адистердин маалыматы боюнча, Тынч океандын борбордук тропикалык бөлүгүндөгү суунун бетинин температурасын мүнөздөгөн Ниньо 3.4 индекси май айынан июль айына чейин орточо эсеп менен нормадан 1,5 градуска жогору болгон. Июль айында бул айырма 2 градуска жеткен, ал эми жайдын акыркы апталарында айрым мезгилдерде 2,6 градуска чейин көтөрүлгөн.
Эль-Ниньо — Тынч океандын экватордук аймагынын борбордук жана чыгыш бөлүктөрүндөгү суулардын жылышынан улам ар 2–7 жылда пайда болгон табигый климаттык кубулуш. Ал атмосферанын циркуляциясына таасир этип, планетанын ар кайсы бөлүктөрүндө жаан-чачындын жана температуранын бөлүштүрүлүшүн олуттуу өзгөртө алат.
Азыркы цикл Дүйнөлүк океандагы жогорку температуранын фонунда өнүгүп жатат. Окумуштуулар Эль-Ниньонун өзүнүн жыштыгын же интенсивдүүлүгүн антропогендик климаттын өзгөрүшү менен түздөн-түз байланыштырышпайт. Бирок жылуураак атмосфера жана океан анын кесепеттерин күчөтүшү мүмкүн.
Божомолдорго ылайык, сентябрдан ноябрга чейин дээрлик бардык кургактык аймактарында абанын температурасы климаттык нормадан жогору болот. Ошол эле учурда кесепеттер аймакка жараша айырмаланат: дүйнөнүн айрым бөлүктөрүндө катуу жаан-чачын жана суу ташкынынын ыктымалдыгы жогоруласа, башка аймактарда кургакчылык жана экстремалдык ысык күчөшү мүмкүн.
Эль-Ниньонун күчөшүнө байланыштуу ДМУ улуттук гидрометеорологиялык кызматтар менен кызматташууну активдештирди. Негизги максат — аба ырайын болжолдоонун тактыгын жогорулатуу жана эрте эскертүү системаларын күчөтүү.
Бул чаралар өлкөлөргө айыл чарбасы, саламаттык сактоо, энергетика жана суу менен камсыздоо тармактарына тийгизиши мүмкүн болгон кесепеттерге даярданууга жардам бериши керек.
Буга чейин БУУ Казакстандын демилгеси менен Планетаны жашылдандыруунун эл аралык күнүн негиздегени маалымдалган.
Сүрөт: Дүйнөлүк метеорологиялык уюм (ДМУ)/А. Насир