Ирандын президенти Масуд Пезешкиан курамында учурда 21 өлкө бар БРИКС эл аралык системадагы бир тараптуу мамилеге каршы туруунун негизги куралдарынын бири экенин билдирди. Бул тууралуу ал Нью-Делиде өтө турган саммитке учуп кетер алдында айтты.
Президент Масуд Пезешкиан жума күнү БРИКСтин 18-саммитине катышуу үчүн Тегерандан Нью-Делиге учуп кетти. Ал бул блок бир тараптуу мамилеге каршы турууга жана экономикалык, соода, өнөр жай жана илимий кызматташтыкты кеңейтүүгө жөндөмдүү экенин белгиледи.
Сапардын жүрүшүндө президент БРИКС лидерлеринин негизги жолугушуусуна, БРИКСтин экономикалык форумуна жана инклюзивдүү глобалдык башкарууга жана көп тараптуу мамилени бекемдөөгө арналган БРИКС лидерлеринин жабык жыйынына катышат. Ошондой эле Индиянын премьер-министри, Малайзиянын премьер-министри, Түштүк Африканын президенти жана саммитке катышып жаткан башка лидерлер жана расмий өкүлдөр менен жолугушууларды өткөрөт.
Пезешкиан жолго чыгар алдында саммитти мүчө мамлекеттердин ортосундагы кызматташтыкты кеңейтүү үчүн маанилүү мүмкүнчүлүк деп атады. Анын айтымында, учурда БРИКСке 21 өлкө кирет, анын ичинде 11 толук укуктуу мүчө жана «БРИКС плюс» деп аталган 10 жаңы мүчө бар.
Анын айтымында, БРИКС өлкөлөрүнө дүйнө калкынын 45 пайыздан ашыгы жана дүйнө аймагынын болжол менен 35 пайызы туура келет. Ошондой эле бул өлкөлөр ар кандай тармактарда олуттуу потенциалга ээ.
«БРИКСтин негизги максаты — бир тараптуу мамилеге каршы туруу. Анын аракеттери өлкөлөргө көз карандысыздыгын сактоо менен экономикалык жана соода байланыштарын өнүктүрүүгө мүмкүнчүлүк берүүгө багытталган», — деди Пезешкиан. Быйылкы саммиттин урааны тилектештик, туруктуу өнүгүү, каршылык көрсөтүү жана инновация принциптерине негизделген.
Каржы маселесине токтолгон Пезешкиан биргелешкен инвестицияларга жана катышуучу өлкөлөрдүн ишмердүүлүгүнө көмөктөшүү үчүн БРИКС банкы түзүлгөнүн белгилеп, экономикалык мамилелерде долларга болгон көз карандылыкты азайтуунун маанилүүлүгүн баса белгиледи.
«Биз өлкөлөрдүн долларга көз каранды болбостон экономикалык жана аймактык деңгээлде өнүгүшүнө, бир тараптуу мамилеге жана ири державалардын ашыкча талаптарына каршы туруусуна умтулабыз», — деди ал.
Ал саммитке Кытай, Россия, Бразилия, Индия жана аймактагы башка өлкөлөрдүн катышуусу эки тараптуу жана көп тараптуу кызматташтыкты жана консультацияларды өнүктүрүү үчүн жакшы мүмкүнчүлүктөрдү түзүп жатканын билдирди. Ошондой эле Иран менен Индиянын көптөн берки мамилелерин, алардын жалпы маданий мурасын жана маданий, экономикалык жана социалдык тармактардагы кызматташтыкты кеңейтүү үчүн олуттуу потенциалын белгиледи.
БРИКС бир тараптуу мамилеге канчалык натыйжалуу каршы тура алат деген суроого Пезешкиан бул блок дал ушул максатта түзүлгөнүн айтты.
Анын сөзүнө караганда, дүйнөлүк экономика өтө татаал, ал эми акыркы жылдары айрым державалардын эл аралык мамилелердеги үстөмдүгү жаңы ыкмаларды талап кылууда.
«Инновациялар жана мүчө мамлекеттердин ортосундагы кызматташтыкты өнүктүрүү БРИКСти бекемдөөгө жана эл аралык системадагы бир тараптуу мамиленин деңгээлин төмөндөтүүгө жардам бере алат», — деди ал.