АКШнын президенти Дональд Трамп Иран менен болгон согуштун алгачкы 6 айында Ислам Республикасы тууралуу кеминде 319 билдирүү жарыялаган. Мындай жыйынтыкка «Al Jazeera» Трамптын «Truth Social» аккаунтун 2026-жылдын 28-февралынан 25-августуна чейин талдоо жүргүзүп келип, жеткен. Орточо эсеп менен ал Иран темасына болжол менен ар 14 саат сайын кайрылып турган.
Жалпысынан бул мезгил аралыгында Трамп кеминде 4 миң 189 билдирүү жарыялаган — күнүнө болжол менен 24 билдирүү.
Демек, Ислам Республикасы президенттин ар бир он үчүнчү постунун биринде эскерилген, башкача айтканда, анын социалдык тармактагы жалпы активдүүлүгүнүн болжол менен 7,6 пайызын түзгөн.
Иран тууралуу туруктуу маалыматтык күн тартиби
Бир тышкы саясат темасы үчүн бул өтө жогорку көрсөткүч болуп саналат. Айрыкча ошол эле учурда Трамп АКШнын ички саясатын, 2026-жылдагы аралык шайлоолорду жана демократтардын аракеттерин да активдүү комментарийлеп турганын эске алганда.
Изилдөөдө убакытка байланыштуу дагы бир мүнөздүү мыйзам ченемдүүлүк аныкталган. Иран тууралуу билдирүүлөр көбүнчө Вашингтондун убактысы боюнча саат 8:00дөн 11:00гө чейин жарыяланган. Бул Тегеранда кеч кирип, кечки убакыт башталган учурга туура келет.
Изилденген мезгилде Трамптын билдирүүлөрүндө Iran деген сөз 510 жолу кездешкен — кийинки эң көп колдонулган сөздөрдүн жыйындысынан үч эседен ашык көп.
Ошол эле учурда билдирүүлөрдүн олуттуу бөлүгү Иранга гана эмес, президенттин өзүнө да арналган.
«Al Jazeera» жүргүзгөн эсептөөлөргө ылайык, Трамп өзүн “President Donald J Trump” же “President DJT” деп 221 жолу атаган — бул Ормуз кысыгы, өзөктүк курал жана Израиль тууралуу айтылган сөздөрдүн жалпы санынан да көп.
Бул анын коммуникациялык стратегиясынын маанилүү өзгөчөлүгүн көрсөтөт: согуштагы окуялар мамлекет башчысынын жеке ролу жана анын чечимдери менен дайыма байланыштырылат.
Посттордун хронологиясы согуштун өзүнүн өзгөрүшүн да чагылдырат. Жарым жылдын ичинде Трамп «Truth Social» аркылуу аскердик аракеттер башталганын жарыялаган, соккулардын жыйынтыктары тууралуу маалымат берген, жеңиштер жөнүндө билдирген, сүйлөшүүлөргө комментарий берген жана согуштук аракеттердин кезектеги күчөшүнөн кийин кайрадан коркутууларга өткөн.
Ошондуктан «Al Jazeera» анын социалдык тармактагы баракчасын чыр-чатактын чечимдерин кабыл алууга түздөн-түз катышкан адамдардын бири тарабынан жазылган коомдук хроника катары карайт.
«Truth Social» саясий коммуникациянын куралына айланууда
Трамп үчүн «Truth Social» эбак эле жөнөкөй социалдык тармак болбой калган. Президент бул платформа аркылуу өзүнүн тарапташтарына түз кайрылып, чечимдерин жарыялап жана окуяларга карата өзүнүн түшүндүрмөсүн калыптандырып келет. Көп учурда анын билдирүүлөрү расмий маалымат жыйындарынан мурда жарыяланат.
Бул практика өзгөчө Иран менен болгон жаңжалда даана байкалды: мүмкүн болуучу аскердик буталарга байланыштуу айрым билдирүүлөр да алгач анын аккаунтунда пайда болгон.
Мисалы, Трамптын Харк аралы тууралуу жакында жарыялаган билдирүүсүн вице-президент Жей Ди Вэнс кийинчерээк иш жүзүндө жасалган сокку тууралуу маалымат эмес, «Иранга жөнөтүлгөн билдирүү» деп атаган.
Ошондуктан 319 постту Трамптын согушка болгон жеке кызыгуусунун көрсөткүчү катары гана кароо туура эмес. Алар Ак үйгө салттуу ортомчуларды — телеканалдарды, гезиттерди жана журналисттерди — айланып өтүп, талкуунун багытын түздөн-түз аныктоого мүмкүндүк берет: АКШ кайсы жерде ийгиликке жетишти, Тегеранга кандай талаптар коюлууда жана Вашингтон каршылык улана турган болсо кандай чаралар менен коркутууда.
Ошол эле учурда мындай билдирүүлөр президентке ички саясий аренада катаал аскер башчысынын образын сактап калууга жардам берет.
Муну согуштун айланасында жүргүзүлүп жаткан масштабдуу маалыматтык-саясий өнөктүк деп айтууга болот.
«Al Jazeera» келтирген сандар чындыгында Ислам Республикасы Трамптын коомдук коммуникациясындагы негизги темалардын бирине айланганын көрсөтөт: жаңжалдын жарым жылы ичинде президент Иран темасына дээрлик күн сайын кайрылып, «Truth Social» платформасын өзүнүн ички саясатынын гана эмес, АКШ–Иран тирешүүсүнүн да маанилүү элементи кылган.