АКШнын Foreign Policy басылмасы Иранга каршы жети айга созулган согуштун кесепеттерине арналган аналитикалык материал жарыялады. Tasnim агенттиги маалымдагандай, басылма бул согуш Вашингтонго күн сайын 1 миллиард долларга чейин чыгым алып келгенин белгилеп, муну Дональд Трамптын тушунда эксперттик жана аналитикалык түзүмдөрдүн алсыратылышы менен байланыштырган.
1. Чечим кабыл алуу борборунун «мээсин» тазалоо
АКШнын Улуттук коопсуздук кеңешинде жүргүзүлгөн үч ирет кадрдык тазалоонун натыйжасында саясатты иштеп чыгуу боюнча эксперттердин саны 50 адамдан аз болуп калган. Бул көрсөткүч 34-президент Дуайт Эйзенхауэрдин мезгилинен берки эң төмөнкү деңгээл экени айтылат.
Ошол эле учурда АКШ өкмөтүнүн ар кандай мекемелеринин ортосунда тышкы саясатты координациялоо үчүн үзгүлтүксүз өткөрүлүп келген жыйындар да токтотулган.
2. Ормуз кысыгындагы кырдаал күтүүсүз болгон эмес
Трамп согуш башталгандан кийин анын администрациясы Иран Ормуз кысыгын жабышы мүмкүн экенин алдын ала болжогон эмес деп мойнуна алган.
Бирок акыркы ондогон жылдардагы АКШнын бардык аскердик машыгуулары дал ушундай сценарийди эске алуу менен өткөрүлүп келген.
Foreign Policy басылмасынын маалыматына караганда, кадимки эле сапаттуу саясат иштеп чыгуу процесси Вашингтонду мындай кадамга алдын ала даярдай алмак.
3. Пентагон чечим издөөгө аргасыз болгон
Пентагондогу пландоо кризисинин эң таң калыштуу көрүнүштөрүнүн бири Ормуз кысыгындагы туңгуюктан чыгуунун жолун табуу аракетинде байкалган. Тактап айтканда, Коргоо министрлигинин кызматкерлери жалпы электрондук кат таратып, кызматкерлерден бул көйгөйдү чечүү боюнча идеяларды сунуштоону сураган.
Адатта мындай иштерди Пентагондун саясатты иштеп чыгуу жана стратегиялык пландоо боюнча адистешкен бөлүмдөрү аткарышы керек болчу.
4. Кошоматчылык маданият
Материалдын авторлору негизги көйгөй саясатчылардын өздөрү уккусу келбеген маалыматтарды четке кагышында болгонун белгилешет.
Алардын пикиринде, эгер аналитиктер жагымсыз же бийликтин көз карашына каршы келген баалоолорду берген учурда жумушунан же коопсуздук уруксатын алуу мүмкүнчүлүгүнөн ажырап калышы мүмкүн экенин билишсе, анда аларды расмий түрдө унчукпоого мажбурлоонун деле кереги жок.
5. Армия тажрыйбалуу адистеринен ажырады
Жогорку даражадагы командирлердин кызматтан четтетилиши, тажрыйбалуу кызматкерлердин алмаштырылышы жана тажрыйбасы аз адамдардын дайындалышы Пентагондун стратегиялык пландоо мүмкүнчүлүгүн начарлаткан.
Муну менен катар аскерлердин узак убакыт бою чет өлкөлөрдө жайгаштырылышы, ок-дарылардын маанилүү запастарынын азайышы жана техниканы оңдоп-түзөөгө убакыттын жетишсиз болушу АКШ армиясынын согуштук даярдыгына да басым жараткан.
6. Башынан эле четке кагылган союздаштар
АКШ согушту Европадагы союздаштары менен кеңешпестен баштаган.
Кийинчерээк Трамп Ормуз кысыгын кайра ачуу үчүн мина тазалоочу кемелерди жөнөтүүнү европалык өлкөлөрдөн суранганда, НАТО боюнча негизги союздаштардын баары бул өтүнүчтү четке кагышкан.
Материалдын авторлору муну согушту аны токтотууга кийин жардам бере турган өнөктөштөр менен алдын ала макулдашпай баштоонун күтүлүүчү натыйжасы деп баалашат.
7. Жыйынтык
Foreign Policy басылмасы Иран менен болгон согуш АКШнын мамлекеттик башкаруу институттары үчүн чоң сыноо болгонун белгилейт.
Басылманын тыянагында, саясий берилгендик үчүн кесипкөй эксперттик жана аналитикалык түзүмдөрдү талкалоо Иран сыяктуу каршылаштын алдында АКШны өтө алсыз абалга алып келген.
Натыйжада Трамп согушка чейинки абалга салыштырмалуу кыйла начар шарттарды кабыл алууга аргасыз болгон деген бүтүм чыгарылат.