Тажикстан менен Иран 2026-жылдын 5-октябрынан тартып жалпы жарандык чет өлкөлүк паспорттордун ээлери үчүн толук визасыз режимге өттү. Эми эки өлкөнүн жарандары виза тариздебестен чек арадан түз авиакаттамдар аркылуу гана эмес, кургактыктагы өткөрмө пункттар аркылуу да өтө алышат.
Тажикстандын Тышкы иштер министрлигинин Маалымат жана басма сөз башкармалыгынын башчысынын орун басары Саиджон Шафизоданын билдирүүсүнө ылайык, Тажикстандын жана Ирандын жарандары башка өлкөнүн аймагына визасыз кирүүгө, транзит менен өтүүгө же убактылуу өлкөдө жүрүүгө укуктуу. Өлкөдө болуу мөөнөтү 90 күндүк мезгилдин ичинде 30 күндөн ашпоого тийиш.
Визасыз режим эл аралык өткөрмө пункттарына, анын ичинде кургактыктагы чек ара бекеттерине жана эл аралык аэропортторго да жайылтылат. Ошондой эле үчүнчү өлкөлөрдөн аба жолу менен кирүүгө да мүмкүнчүлүк берилет. Бирок мындай учурда эки өлкөнүн улуттук мыйзамдарында белгиленген талаптар сакталууга тийиш.
Ошентип, Душанбе менен Тегеран алгач түзүлгөн келишимдин алкагын иш жүзүндө кеңейтти. Баштапкы келишимде визасыз каттамдар эки өлкөнүн ортосундагы авиакаттамдар менен гана чектелген болчу.
Учак каттамдарынан — кургактыктагы чек арага чейин
Жалпы жарандык чет өлкөлүк паспорттордун ээлери үчүн визалык талаптарды жоюу тууралуу меморандумга Тажикстан менен Иран 2023-жылдын ноябрь айында кол коюшкан. Ал эми келишим алгач 2024-жылдын 10-августунда күчүнө кирген.
Биринчи этапта визасыз режим Душанбе — Тегеран жана Тегеран — Душанбе багыттарындагы авиакаттамдардын жүргүнчүлөрүнө гана тиешелүү болгон.
2025-жылдын башында тараптар визасыз режим 90 күндүк мөөнөттүн ичинде 30 күнгө чейин болууга мүмкүнчүлүк берерин дагы бир жолу ырасташкан. Бирок ошол учурда режим дагы эле эки өлкөнүн ортосундагы түз аба каттамдары менен гана чектелген. Үчүнчү өлкөлөр аркылуу саякаттаган же кургактыктагы чек арадан өткөн жарандарга виза талап кылынган.
Эми бул чектөөлөр алынып салынды. Визасыз режимдин кеңейтилиши эки өлкөнүн ортосундагы саякаттарды туристтер, ишкерлер, студенттер жана туугандарына барган жарандар үчүн жеңилдетиши мүмкүн.
Ошол эле учурда визасыз кирүү башка өлкөдө узак мөөнөткө жашоого же иштөөгө автоматтык түрдө укук бербейт. Мындай максаттар үчүн тиешелүү мамлекеттин мыйзамдарында белгиленген өзүнчө талаптарды аткаруу зарыл.
Душанбе менен Тегерандын ортосундагы авиакаттамдар
Визасыз режимдин кеңейиши Тажикстан менен Ирандын ортосундагы түз аба каттамдарынын кайра жанданышы менен дал келип жатат.
Эки өлкөнүн ортосундагы үзгүлтүксүз авиакаттамдар бир нече жолу токтоп, кайра жанданган, анын ичинде 2025-жылы каттамдар калыбына келтирилген. Ал эми 2026-жылдын 31-майында Душанбе — Тегеран багытындагы аба каттамдары кезектеги тыныгуудан кийин кайра жанданган.
Ошентип, 2026-жылдын 5-октябрынан тартып Тажикстан менен Ирандын ортосундагы визасыз режим алгачкы тартипке салыштырмалуу кыйла кеңейди. Эми ал эки өлкөнүн ортосундагы аба каттамдарын гана эмес, эл аралык кургактыктагы өткөрмө пункттарды да камтыйт.