Ирандын президенти Масуд Пезешкиан Тегеран менен Москванын ортосундагы келишимдерди жана макулдашууларды ишке ашырууну тездетүү зарылдыгын белгиледи. Ал энергетика, транспорт, соода жана электр станцияларын куруу тармактарындагы эки тараптуу кызматташтыкты чыңдоо Иран менен Орусиянын мамилелериндеги артыкчылыктуу багыттардын бири экенин айтты.
Пезешкиан белгилегендей, Иран менен Орусия жалпы мүмкүнчүлүктөрүнө таянып, аймактык жана эл аралык механизмдерди натыйжалуу пайдалануу аркылуу тынчтыкты, туруктуу коопсуздукту жана көп тараптуу кызматташтыкка негизделген дүйнөлүк тартипти чыңдоого олуттуу салым кошо алат.
Ирандын президенти Масуд Пезешкиан бул тууралуу 19-октябрда Орусиянын тышкы иштер министри Сергей Лавров менен жолугушууда билдиргенин иран президентинин маалымат кызматы кабарлады. Ал эки өлкөнүн ортосундагы мамилелердин жана өз ара аракеттенүүнүн өнүгүп жатканын канааттануу менен белгилеп, эки тараптуу кызматташтыкты жаңы деңгээлге көтөрүүгө, саясий-дипломатиялык координацияны бекемдөөгө жана Тегеран менен Москванын стратегиялык мамилелеринин алкагында жетишилген келишимдердин аткарылышын үзгүлтүксүз көзөмөлдөөгө чакырды.
Пезешкиан Орусиянын президенти Владимир Путин менен жакында өткөргөн жолугушууларына жана сүйлөшүүлөрүнө токтолду. Анын айтымында, Орусиянын президенти менен үзгүлтүксүз жүргүзүлүп жаткан консультациялардын жүрүшүндө эки тараптуу макулдашууларга, аларды ишке ашыруу боюнча пландарга жана биргелешкен кызматташтыкты өнүктүрүүгө байланыштуу маселелер олуттуу каралууда.
Ал алдыдагы Москвага сапары учурунда келишимдерди иш жүзүндө аткарууга жана макулдашылган багыттар боюнча конкреттүү натыйжаларга жетишүүгө зарыл шарттар түзүлөт деген үмүтүн билдирди.
Ирандын президенти акыркы согуш учурунда Орусиянын президентинин, өкмөтүнүн жана элинин көрсөткөн колдоосуна ыраазычылык билдирип, эки өлкөнүн өз ара колдоосун улантуунун жана жалпы кызыкчылыктарды көздөгөн саясий-дипломатиялык кызматташтыкты чыңдоонун маанилүүлүгүн белгиледи.
Пезешкиан Каспий деңизи жаатында жана соода тармагында жетишилген макулдашууларга да токтолуп, алар экономикалык жана аймактык байланыштарды тереңдетүү үчүн ыңгайлуу негиз түзөрүн айтты.
Ал Иранга пландалып жаткан сапардын жүрүшүндө энергетика, транспорт жана электр энергетикалык объектилер жаатындагы келишимдерди ишке ашырууга өзгөчө көңүл буруларын белгиледи. Анын айтымында, бул үчүн аткарууга коюлган талаптарды, иш жүзүндөгү механизмдерди жана так мөөнөттөрдү аныктоо зарыл. Мындай ыкма келишимдерди практикалык ишке ашыруу жана пайдаланууга берүү баскычына өткөрүүгө мүмкүндүк берет.
Жолугушуунун дагы бир бөлүгүндө Ирандын президенти аймактагы акыркы окуяларга, ошондой эле Израилдин жана АКШнын Иранга каршы жасаган акыркы агрессиялык аракеттерине токтолду.
Пезешкиандын айтымында, Ирандын Жогорку лидерин, аскердик командирлерин, илимпоздорун жана окуучуларын өлтүрүү, ошондой эле өлкөнүн инфраструктурасын бутага алуу эч кандай укуктук жана эл аралык нормаларга туура келбейт. Ал бул аракеттер Иран сүйлөшүүлөргө жана дипломатиялык өз ара аракеттенүүгө умтулуп жаткан учурда жасалганын белгиледи.
Ирандын президенти Иран Ислам Республикасы кайсы бир өлкөнүн күчкө жана кысым көрсөтүү куралдарына таянып, башка мамлекеттерге өз эркин жана талаптарын таңуулоосуна макул эместигин айтты.
«Биз өз ара урматтоого, элдердин укуктарын сактоого, конструктивдүү кызматташтыкка жана көп тараптуулукка негизделген дүйнөнү каалайбыз. Бул маселеде Орусиянын да Иран менен орток көз караштары жана окшош позициясы бар деп эсептейбиз», — деди Пезешкиан.
Ал Ирандын аймактагы өлкөлөр менен болгон тарыхый, маданий жана диний байланыштарына да көңүл буруп, коңшулук дипломатиясын чыңдоонун жана ислам өлкөлөрүнүн ортосундагы конструктивдүү кызматташтыкты кеңейтүүнүн зарылдыгын белгиледи.
Пезешкиандын айтымында, Иран аймактагы өлкөлөр менен кеңири маданий жана диний жалпылыктарга ээ. Тегеран өз мамилелерин өз ара аракеттенүүнүн, бир туугандыктын жана кызматташтыктын негизинде өнүктүрүүгө дайыма аракет кылып келген.
Ал Ирандын аймактагы мамлекеттер менен принципиалдуу карама-каршылыктары жок экенин белгилеп, учурдагы маселелерди жана көйгөйлөрдү диалог, өз ара түшүнүшүү жана аймактык механизмдер аркылуу чечүүгө даяр экенин билдирди.
Анын пикиринде, аймакта пикир келишпестиктердин жаралышына АКШнын кийлигишүүсү жана бөлүп-жарууга багытталган саясаты себеп болууда.
Пезешкиан АКШнын аймактагы аскердик катышуусуна да токтолду. Ал аймактагы өлкөлөрдө америкалык аскердик базалардын жайгашуусу чыңалууну күчөтүүдөн, пикир келишпестиктерди тереңдетүүдөн жана туруксуздук менен коопсуздуктун начарлашынан башка эч кандай пайда алып келбейт деген көз карашын билдирди.
Ирандын президенти өлкөнүн аймактагы мамлекеттер менен тынчтык жана коопсуздук, экономикалык өнүгүү, маданий жана илимий кызматташтык, ошондой эле элдердин ортосундагы байланыштарды кеңейтүү жаатындагы бардык биргелешкен демилгелерди жана механизмдерди колдоого даяр экенин баса белгиледи.
Ал аймактагы туруктуу коопсуздук өз ара ишенимге, аймактагы мамлекеттердин катышуусуна жана бардык тараптардын мыйзамдуу кызыкчылыктарын урматтоого негизделиши керектигин айтты.
Пезешкиан эл аралык системадагы өзгөрүүлөр бир тараптуу саясаттан баш тартып, кеңири катышууга негизделген кызматташтык механизмдерине өтүүнүн зарылдыгын мурдагыдан да айкын көрсөтүп жатканын белгиледи.
Анын айтымында, Иран көп тараптуу, адилеттүү жана өз ара урматтоого негизделген дүйнөлүк тартипти калыптандырууга жигердүү катышууга чечкиндүү.
Президент Орусия, Кытай жана БРИКС тобунун, Шанхай кызматташтык уюмунун, ошондой эле Евразия экономикалык бирлигинин башка мүчөлөрү экономикалык, саясий жана коопсуздук жаатындагы кызматташтыкты өнүктүрүү, ошондой эле эл аралык мамилелерде көп тараптуу механизмдердин ролун күчөтүү үчүн олуттуу мүмкүнчүлүктөргө ээ экенин айтты.
Пезешкиан бул уюмдардын мүмкүнчүлүктөрүн экономикалык байланыштарды кеңейтүү, сооданы жеңилдетүү, байланыш жана транзиттик инфраструктураны өнүктүрүү, ошондой эле аймактык кызматташтыкты жогорулатуу үчүн мүмкүн болушунча толук пайдалануунун маанилүүлүгүн белгиледи.
Анын айтымында, Иран менен Орусиянын мамилелерин аймактык жана эл аралык уюмдардын алкагында өнүктүрүү, ошондой эле стратегиялык кызматташтык боюнча жетишилген келишимдерди так аткаруу эки өлкөнүн өз ара кызыкчылыктарын бекемдөөгө жана аймактык, дүйнөлүк деңгээлдеги кызматташтык мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүгө өбөлгө түзөт.
Өз кезегинде Орусиянын тышкы иштер министри Сергей Лавров Ирандын президенти менен жолугушканына кубанычта экенин билдирип, Тегеранга болгон сапары, ошондой эле Ирандын жогорку даражалуу жетекчилери менен өткөргөн жолугушуулары жана сүйлөшүүлөрү тууралуу маалымат берди.
Лавров сапардын алкагында өткөрүлгөн сүйлөшүүлөрдө эки тараптуу мамилелерди саясий, экономикалык, соода жана маданий тармактарда өнүктүрүүнүн ар кандай аспектилери кеңири талкууланганын айтты. Анын белгилешинче, тараптар учурдагы келишимдерди жана макулдашууларды ишке ашырууну тездетүү зарылдыгына көңүл бурушкан.
Орусиянын тышкы иштер министри Москванын Тегеран менен кызматташтыкты чыңдоого даяр экенин белгилеп, мунай жана газ, байланыш жана жалпыга маалымдоо каражаттары, маданий кызматташтык, транспорт, энергетика, ошондой эле илимий жана университеттер аралык байланыштарды өнүктүрүүнү эки өлкөнүн кызматташуусундагы маанилүү багыттар катары атады.
Лавров Иран менен Орусиянын эл аралык маселелер боюнча көз караштарынын дал келишине токтолуп, дипломатиялык консультацияларды улантуунун жана тынчтык менен коопсуздукту чыңдоого көмөк көрсөтүү үчүн болгон мүмкүнчүлүктөрдү пайдалануунун маанилүүлүгүн белгиледи.
Ошондой эле Орусиянын тышкы иштер министри Каспий деңизи жаатында жетишилген макулдашууларга токтолуп, эки өлкөнүн кызыкчылыктарын коргоо жана аймактык координацияны күчөтүү үчүн биргелешкен кызматташтыкты өнүктүрүү зарылдыгын айтты.
Лавров Иран менен Орусиянын кызматташтыгын кеңейтүү жалпы максаттарды ишке ашырууга, ошондой эле аймактагы туруктуулукту жана өз ара кызматташтыкты бекемдөөгө олуттуу салым кошорун белгиледи.