Көлік бағыттарындағы іркілістер мен логистикалық шығындардың өсуі Қазақстаннан Еуропаға қатты бидай (durum) экспортына айтарлықтай қиындықтар туғызды.
Fars ақпарат агенттігінің Астанадағы тілшісі хабарлағандай, жаңа маусымның басында Қазақстан қатты бидайды Еуропа нарықтарына экспорттау кезінде елеулі кедергілерге тап болды. Бұл жағдайға Қара теңіз аймағындағы қақтығыстардың шиеленісуі, Балтық теңізі порттарындағы жүктеменің артуы және баламалы көлік бағыттарының қымбатқа түсуі сияқты факторлар себеп болды.
Биылғы қыркүйек айында Қазақстан аталған өнімнің дәстүрлі түрдегі ең ірі сатып алушысы саналатын Италияға қатты бидайдың бірде-бір партиясын жөнелткен жоқ. Сондай-ақ, Латвияға экспорт та толығымен тоқтады.
Экспорттың тоқтатылуына төрт негізгі фактор себеп болды
1. Әскери қақтығыстар: Қақтығыстың ушығуы Азов теңізі мен Қара теңіз порттарына қол жеткізуді шектеді.
2. Балтық порттарындағы кептеліс: Ресей астығы экспортының Балтық теңізіне қайта бағытталуы порт инфрақұрылымына қатты қысым жасады.
3. Балама бағыттардың жоғары құны: Жүктерді Грузияның Поти порты арқылы тасымалдау экономикалық тұрғыдан тиімсіз.
4. Көлік субсидияларының болмауы: Қазақстан үкіметі бидай экспортының көлік шығындарын субсидиялау туралы ережелерді әлі бекіткен жоқ, бұл саланы мемлекеттік қолдаудан айырды.
Орталық Азия елдеріне экспорт артты
Еуропаға экспорттау қиындай түскендіктен, қазақстандық қатты бидай Орталық Азия нарықтарына және аймақ елдеріне экспортталып келеді. Қыркүйек айында осы елдерге экспорт айтарлықтай өсті:
• Тәжікстан: 6,4 мың тонна импортпен осы өнімнің ең ірі сатып алушысы болды.
• Ауғанстан: 2,7 мың тонна қатты бидай импорттады.
• Өзбекстан: импортын 1,86 есеге арттырып, 1,3 мың тоннаға жеткізді.